W skrócie
- Gdy partner ma konto analityczne albo wymiar w obrotówce, FlexiEPM pobiera dane intercompany wprost z zestawienia obrotów i sald. Raport z ERP albo import dokumentów dają dodatkowo walutę transakcji i numery faktur.
- Uzgodnienie sald wystarcza większości grup. Różnice domyka wtedy linia plug wskazana w regule. InterMatch łączy faktury obu stron, a automatyczne dopasowanie obejmuje zwykle 90–95% pozycji. Moduł wymaga danych na poziomie dokumentów od każdej spółki.
- FlexiEPM rozpoznaje różnicę kursową, gdy obie strony podają walutę transakcji, i księguje korektę na koncie wskazanym w regule uzgodnienia. Konto różnic kursowych ustawia się osobno dla każdej reguły, co pozwala spełnić wymogi MSSF 18 dotyczące kategorii rachunku zysków i strat.
- Transakcję eliminuje się na najniższym poziomie struktury, który obejmuje obie spółki. FlexiEPM ustala ten poziom na podstawie drzewa grupy, także w hierarchiach alternatywnych, na przykład geograficznych.
Skąd wziąć dane intercompany do konsolidacji?
Analityka planu kont
W planach kont budowanych jako syntetyka i analityka, na przykład w systemach Comarch, Symfonia czy Enova, kontrahenci mają często własne konta analityczne. Wystarczy wskazać partnera przy mapowaniu konta, a przy wielu kontach zmapować początek numeru. Firmy rzadko prowadzą jednak analitykę partnerów na kontach przychodów i kosztów, więc tą drogą zwykle powstaje uzgodnienie bilansu, a nie rachunku zysków i strat.
Wymiar partnera w obrotówce
Część systemów, na przykład Microsoft Dynamics (Navision), zapisuje partnera intercompany jako wymiar analityczny. Obrotówka z tym wymiarem zasila zarówno bilans, jak i rachunek zysków i strat. To rozwiązanie najwygodniejsze, ale dostępne w niewielu systemach finansowo-księgowych.
Raport rozrachunków z ERP
Niektóre systemy, często SAP, generują raport z kontem, partnerem, walutą oraz kwotami w walucie spółki i w walucie transakcji. Jeśli jest dostępny, zawiera prawie wszystko, czego potrzebuje uzgodnienie.
Import dokumentów
Gdy powyższe źródła nie wystarczają, do FlexiEPM wczytuje się faktury lub zapisy księgowe z numerem, datą, kwotą, walutą i partnerem rozpoznawanym po kontrahencie lub numerze NIP. Wymaga to więcej pracy przy wdrożeniu, zwłaszcza gdy spółki korzystają z różnych systemów finansowo-księgowych, ale pozwala wyjaśniać różnice na dokumentach i rozpoznawać różnice kursowe.
Formatka
Ręczne wpisywanie sald przez spółkę nie daje automatyzacji ani informacji, z jakich kont wynika kwota. Dlatego stosujemy je tylko wtedy, gdy inne źródła są niedostępne.
Jak FlexiEPM łączy źródła danych?
Źródło lub kombinację źródeł ustala się dla każdej spółki przy wdrożeniu. Typowo należności i zobowiązania pochodzą z obrotówki, a przychody i koszty z zapisów albo dokumentów. W bieżącej pracy spółka ładuje dane w swoim cyklu raportowania, a nowe konta analityczne uzupełnia w mapowaniu. Niezależnie od źródła dane trafiają do jednego układu: spółka, partner, konto grupowe, kwota w walucie spółki i w walucie transakcji. Z niego FlexiEPM buduje raport uzgodnień, eliminacje i zestawienia transakcji z jednostkami powiązanymi w rozbiciu na partnerów.
Warto zbierać także transakcje z jednostkami powiązanymi spoza konsolidacji, na przykład z jednostką dominującą wyższego szczebla. Są potrzebne do noty w sprawozdaniu jednostkowym i skonsolidowanym oraz do konsolidacji w innym zakresie, na przykład zarządczej lub pro forma. W Ringier Axel Springer Polska nota o transakcjach z jednostkami powiązanymi generuje się automatycznie z operacji na kontach.
Uzgodnienie sald, linia plug i tolerancje
W module konsolidacji FlexiEPM uzgodnienie opiera się na regułach. Reguła określa, co z czym się uzgadnia i eliminuje, na przykład należności handlowe ze zobowiązaniami albo pożyczki udzielone z otrzymanymi, na które konto trafiają różnice kursowe i gdzie jest linia plug. Raport pokazuje dla każdej reguły pary spółek, kwoty obu stron i różnicę, z możliwością przejścia do szczegółów. Każda reguła i para spółek w danym kierunku to osobna korekta w dzienniku eliminacji. Nawet gdy spółki przekazują dane szczegółowe, większość klientów FlexiEPM uzgadnia transakcje właśnie na tym raporcie.
Korekta eliminacyjna musi się bilansować, więc różnicę między stronami przejmuje linia plug, osobna dla każdej reguły. Czy różnica może na niej pozostać, czy spółki mają wprowadzić korekty lokalne, jest decyzją procesową grupy. Korektę lokalną spółka wprowadza w procesie raportowania, przechodząc z raportu do formularza. Tolerancje ustawione dla reguł oznaczają w raporcie różnice drobne, co pozwala skupić się na istotnych.
Jak wygląda comiesięczne uzgadnianie rozrachunków w grupie z dziesięcioma spółkami w ośmiu krajach, pokazuje case study segmentu Automotive Grupy Boryszew.
Dlaczego przychody i koszty uzgadniają się gorzej niż salda?
Należności i zobowiązania powinny się zgadzać, o ile obie strony zarejestrowały dokumenty. Z przychodami i kosztami jest inaczej. Usługi wewnętrzne, na przykład najem czy obsługę IT, obie strony zwykle ujmują w tym samym okresie. Natomiast przy sprzedaży towarów lub produktów kupujący nie ma kosztu zakupu do uzgodnienia: ujmuje zapas, a koszt własny sprzedaży pojawia się dopiero przy sprzedaży poza grupę. Takie transakcje eliminuje się na podstawie danych sprzedającego, z korektą marży na zapasie. Podobnie usługa zafakturowana jednorazowo na 12 000 może u kupującego przechodzić przez rozliczenia międzyokresowe po 1 000 miesięcznie.
Systemy finansowo-księgowe często nie mają analityki partnera na kontach RMK i rezerw. FlexiEPM pozwala uzupełnić te dane w osobnej formatce, a transakcje trafiają do tego samego raportu uzgodnień razem z przychodami, kosztami i wpływem na wynik lat ubiegłych. Mechanizm opisujemy w artykule Korekty konsolidacyjne, o których trzeba pamiętać latami.
Różnice kursowe w transakcjach intercompany
Należność w jednej spółce i zobowiązanie w spółce zagranicznej dotyczą tych samych faktur, a w walucie grupy różnią się o istotną kwotę. Często nie jest to błąd, tylko różnica kursowa, którą system może rozpoznać automatycznie.
Przykład z bazy demonstracyjnej FlexiEPM, w której walutą grupy jest PLN: spółka, której walutą funkcjonalną jest waluta grupy, wystawiła spółce zależnej rozliczającej się w euro faktury na 1 620 000 EUR. Sprzedający wykazuje należność po kursach z dat faktur, 6 908 249,40 PLN, na przykład w raportowaniu miesięcznym przed wyceną bilansową. Zobowiązanie spółki zagranicznej przeliczone kursem zamknięcia to 6 966 209,54 PLN. W euro strony są zgodne, w walucie grupy różnią się o 57 960,14 PLN.
Bez danych w walucie transakcji taka różnica wygląda w raporcie uzgodnień jak brakująca faktura. Jeśli nikt jej nie wyjaśni, eliminacja domknie się na linii plug, a różnica kursowa pozostanie w pozycji technicznej zamiast w wyniku.
Spółka przekazuje dla każdej pozycji intercompany kwotę w walucie lokalnej oraz kwotę i kod waluty transakcji, na przykład z raportu rozrachunków z ERP, z importu faktur albo z formatki. Gdy kwoty w walucie transakcji są zgodne, system sam księguje korektę na jednej z linii uzgodnienia i na koncie różnic kursowych z reguły. Korekta trafia do dziennika eliminacji intercompany i ma numer, po którym audytor przejdzie od sprawozdania do pary spółek i kwot w walucie transakcji.
Jeśli spółki raportują tylko w walucie lokalnej, system nie odróżni różnicy kursowej od innej rozbieżności. Eliminacja domyka się wtedy na linii plug wskazanej w regule.
MSSF 18: różnice kursowe w kategoriach rachunku zysków i strat
MSSF 18 obowiązuje od okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 roku, a w Unii Europejskiej przyjęto go rozporządzeniem Komisji (UE) 2026/338. Paragraf B65 wymaga, aby różnice kursowe trafiały do tej samej kategorii co przychody i koszty z pozycji, która je wywołała. Różnice z rozrachunków handlowych znajdą się więc w działalności operacyjnej, a z pożyczek mogą trafić do innej kategorii.
Dla pożyczek wewnątrzgrupowych między spółkami o różnych walutach funkcjonalnych Komitet ds. Interpretacji MSSF w kwietniu 2026 roku dopuścił dwie polityki: kategorię operacyjną jako domyślną albo kategorię, w której byłyby przychody i koszty z pożyczki przed eliminacją. We FlexiEPM wybór polityki sprowadza się do konfiguracji, bo konto różnic kursowych wskazuje się osobno dla każdej reguły.
Grup sporządzających sprawozdania według krajowych standardów rachunkowości MSSF 18 nie obejmuje, ale osobne linie dla różnic kursowych z rozrachunków handlowych i z finansowania ułatwiają analizę wyniku także w ich przypadku.
Jak przygotować przejście na MSSF 18 w całym sprawozdaniu, opisujemy w artykule MSSF 18: jak systemowo przejść na nowy układ sprawozdania.
InterMatch: uzgodnienie na dokumentach
Raport uzgodnień sald pokazuje kwotę różnicy, a nie jej przyczynę. Spółki szukają jej potem doraźnie w swoich dokumentach.
InterMatch to moduł FlexiEPM do uzgadniania transakcji wewnątrzgrupowych na poziomie faktur. Obie strony przekazują dokumenty, a system łączy je po numerze, porównuje kwoty w walucie transakcji i nadaje każdej parze status zgodności. Jeśli spółki zapisują numery inaczej, na przykład kupujący dopisuje do numeru własne oznaczenie, raport grupuje transakcje każdej pary spółek i sortuje je według kwot, a dokumenty o tych samych kwotach po obu stronach może pokazać w osobnej sekcji jako uzgodnione. Dokumenty bez odpowiednika trafiają do pozycji niepołączonych, raport można zawęzić do par, które się nie uzgadniają, a różnice wynikające wyłącznie z kursów system ujmuje automatyczną korektą różnic kursowych. Automatyczne dopasowanie obejmuje zwykle 90–95% pozycji.
Pozostałe różnice wyjaśnia się bezpośrednio z pozycji w raporcie: korektą własnych dokumentów, korektą na podstawie zapisów partnera, przekwalifikowaniem dokumentu, zmianą numeru albo rozłączeniem błędnie połączonej transakcji. Typ korekty wybiera się z listy zdefiniowanej w konfiguracji, na przykład zduplikowana faktura albo faktura oddana do faktoringu. Typ określa też, czy korekta obowiązuje do ponownego załadowania danych, tylko w bieżącym okresie, czy stale. Historia wyjaśnień pozostaje w systemie na kolejne okresy i na potrzeby badania sprawozdania.
InterMatch działa jako odrębny proces, na przykład comiesięczny, niezależny od konsolidacji. Może dostarczać raporty do konsolidacji prowadzonej w innym systemie, na przykład SAP, albo przekazywać podsumowania i korekty do modułu konsolidacji FlexiEPM. Tę klasę rozwiązań, określaną jako intercompany matching, reprezentują też m.in. SAP Intercompany Matching & Reconciliation (ICMR), BlackLine oraz moduły platform EPM, takich jak OneStream czy CCH Tagetik.
Kiedy warto wdrożyć InterMatch?
O wyborze nie decyduje liczba dokumentów, tylko pracochłonność uzgodnień, a ta zależy głównie od modelu transakcji w grupie. Gdy spółki rozliczają się przede wszystkim z centralą, uzgodnienie sald wystarcza, a centrala może sama wyjaśniać różnice. Gdy spółki zależne mają wiele transakcji między sobą, InterMatch pozwala im uzgadniać się bezpośrednio, bez angażowania zespołu grupy. Warunkiem jest regularne przekazywanie przez każdą spółkę danych na poziomie dokumentów. Przy wdrożeniu wymaga to więcej pracy, zwłaszcza gdy spółki korzystają z różnych systemów finansowo-księgowych.
Eliminacje intercompany w strukturach wielopoziomowych
W grupie z subgrupami ta sama transakcja wewnątrzgrupowa podlega eliminacji na różnych poziomach, zależnie od tego, gdzie w strukturze są obie spółki.
Zasada: najbliższy wspólny poziom
Przykład z bazy demonstracyjnej FlexiEPM: grupa ma subgrupy Polska i Niemcy oraz spółki należące bezpośrednio do grupy. Transakcję między dwiema spółkami z subgrupy Polska eliminuje się na poziomie tej subgrupy. Natomiast transakcję między spółką z subgrupy Polska a spółką z subgrupy Niemcy albo jednostką dominującą najwyższego szczebla eliminuje się dopiero na poziomie grupy.
Dzięki temu subkonsolidacja Polski nie zawiera transakcji między polskimi spółkami, ale nadal wykazuje transakcje z pozostałymi spółkami grupy, które z jej perspektywy są zewnętrzne. W konsolidacji grupy eliminuje się wszystkie transakcje wzajemne, każdą dokładnie raz.
Subkonsolidacje i hierarchie alternatywne we FlexiEPM
Struktura grupy jest drzewem, a każdy poziom konsolidacji ma dedykowany element techniczny na korekty, na przykład „Korekty konsolidacyjne Polska” dla subgrupy i „Korekty konsolidacyjne” dla grupy. Eliminacje intercompany system odkłada na elemencie korekt najbliższego wspólnego poziomu dla obu spółek, więc korekty każdego poziomu widać osobno od danych spółek.
Z tych samych danych powstaje konsolidacja grupy i subkonsolidacje, przy czym subkonsolidacja może być w innej walucie niż konsolidacja jednostki dominującej. Raport uzgodnień dla subgrupy zawiera tylko transakcje właściwe dla jej poziomu, a system przygotowuje go w walucie tej subkonsolidacji.
Obok struktury statutowej można zbudować hierarchię alternatywną, na przykład geograficzną: kraje i kontynenty. Eliminacje intercompany odbywają się wtedy między segmentami tej hierarchii. W efekcie wynik Polski czy Unii Europejskiej nie zawiera transakcji wzajemnych, niezależnie od struktury subkonsolidacji statutowych.
Spółki spoza konsolidacji znajdują się w osobnej gałęzi drzewa, a transakcji z nimi system nie eliminuje.
Co to zmienia w procesie?
- Dane intercompany ładują się co okres automatycznie z tych samych źródeł, bez ręcznych formatek, więc uzgodnienie i eliminacje można przeprowadzać przy każdym zamknięciu miesiąca, a nie tylko na koniec roku.
- Spółki nie szukają faktur przy różnicach, które wynikają wyłącznie z kursów, a różnica kursowa trafia do właściwej linii wyniku zamiast na linię plug.
- Przy uzgodnieniu na dokumentach zespoły zajmują się tylko pozycjami, które się nie zgadzają, a spółki uzgadniają się między sobą bez angażowania centrali.
- Konsolidacja grupy i subkonsolidacje, także w innej walucie, powstają z jednych danych, bez osobnych arkuszy dla każdej subgrupy.
- Poziom eliminacji wynika ze struktury, więc nie ma ryzyka podwójnej ani pominiętej eliminacji.
- Wyniki segmentów geograficznych nie zawierają transakcji wzajemnych, co ma znaczenie dla raportowania segmentów i raportowania zarządczego.
- Każdą kwotę w uzgodnieniu można rozwinąć do kont i dokumentów spółki, a każda eliminacja i korekta ma numer, typ i opis. System zapisuje eliminacje każdego poziomu na osobnym elemencie korekt, więc audytor widzi, co dołożyła konsolidacja na danym poziomie.
- Źródła danych, reguły uzgodnień, typy korekt i zasady eliminacji zapisuje konfiguracja systemu i struktura grupy, więc proces nie zależy od wiedzy osoby, która przygotowuje konsolidację.
