Dlaczego taki słownik się przydaje?
W controllingu i finansach precyzja języka ma znaczenie. To nie jest tylko kwestia estetyki czy poprawnego angielskiego. Dobre nazewnictwo ułatwia pracę z raportami, systemami, audytorami i centralą. Pomaga też uniknąć typowych błędów, które wynikają z dosłownego tłumaczenia polskich pojęć na angielski.
Poniżej znajdziesz uporządkowany słownik najważniejszych terminów używanych w praktyce finansowej i controllingowej. Materiał obejmuje obszary od księgi głównej i sprawozdań finansowych, przez konsolidację i waluty, aż po IAS 36, IFRS 16 i controlling produkcji.
1. Księga główna, ewidencja i zamknięcie
- księga główna → General Ledger, GL
- plan kont → Chart of Accounts, CoA
- obrotówka, zestawienie sald i obrotów → Trial Balance, TB
- zapis księgowy → journal entry, JE
- dekret, dekretacja → posting, to post
- korekta księgowa → accounting adjustment
- księgowanie ręczne → manual posting, manual entry
- zamknięcie miesiąca → month-end close, MEC
- zamknięcie roku → year-end close, YEC
👉 czego unikać: main book, turnover statement, decree
2. Sprawozdania finansowe – nazwy i struktura
Podstawowe dokumenty
- sprawozdanie finansowe, SF → Financial Statements, FS
- bilans → Balance Sheet, US lub Statement of Financial Position, IFRS i UK
- rachunek zysków i strat, rachunek wyników, RZiS → Profit and Loss Account, UK lub Income Statement, US
- rachunek przepływów pieniężnych, RPP → Cash Flow Statement, UK lub Statement of Cash Flows, US
- zestawienie zmian w kapitale własnym → Statement of Changes in Equity, SoCE
- informacja dodatkowa, noty → Notes to the Financial Statements
- pozostałe całkowite dochody → Other Comprehensive Income, OCI
Skróty używane w praktyce
- Balance Sheet → BS (US)
- Statement of Financial Position → SoFP (IFRS/UK)
- Profit and Loss Account → P&L
- Income Statement → IS
- Cash Flow Statement → CFS (UK)
- Statement of Cash Flows → SCF (US)
👉 czego unikać: warehouse, trade debits, rotating capital
3. Bilans – sekcje i kluczowe pozycje
- aktywa trwałe → Non-current Assets lub Fixed Assets
- środki trwałe, ŚT → Property, Plant and Equipment, PPE
- wartości niematerialne, WNiP → Intangible Assets
- zapasy → Inventories, IFRS lub Stocks, potocznie w UK
- należności handlowe → Trade Receivables, IFRS i UK lub Accounts Receivable, US
- zobowiązania handlowe → Trade Payables, IFRS i UK lub Accounts Payable, US
- środki pieniężne i ich ekwiwalenty → Cash and Cash Equivalents, C&CE
- kapitał obrotowy netto → Net Working Capital lub Working Capital, WC
- kapitał własny → Equity lub Shareholders’ Equity, US, EQ
👉 czego unikać: fixed means, warehouse, trade debits, trade obligations, rotating capital
4. Wynik finansowy, koszty i marże
- przychody ze sprzedaży → Revenue lub Sales, Rev
- koszt własny sprzedaży, KWS → Cost of Sales, UK lub Cost of Goods Sold, US, CoS lub COGS
- marża brutto → Gross Margin, GM
- koszty sprzedaży i marketingu → Selling and Marketing Expenses, S&M
- koszty sprzedaży → Selling Expenses
- koszty marketingu → Marketing Expenses
- koszty ogólnego zarządu i administracji → General and Administrative Expenses, G&A
- koszty administracyjne → Administrative Expenses, częściej w UK
- koszty ogólne → Overheads
- wynik operacyjny → Operating Profit, UK lub Operating Income, US, OP lub OI
- wynik finansowy netto → Profit for the Year, UK lub Net Income, US, NP lub NI
👉 czego unikać: incomes, sales costs, marketing costs, w raportowaniu lepiej Marketing Expenses, general administration, costs, admin costs, general costs, current result
5. Konsolidacja i raportowanie grupowe
- spółka dominująca → Parent Company
- spółka zależna → Subsidiary
- grupa kapitałowa → Group
- konsolidacja → Consolidation
- udziały niekontrolujące → Non-controlling Interests, NCI
- transakcje wewnątrzgrupowe → Intercompany Transactions, IC
- wyłączenia konsolidacyjne → Consolidation Eliminations
👉 czego unikać: capital group, minority interests
6. Waluty i przeliczenia
- waluta funkcjonalna → Functional Currency
- waluta prezentacji → Presentation Currency
- przeliczenie walutowe → Currency Translation
- różnice kursowe z przeliczenia → Foreign Currency Translation Differences, IFRS lub Cumulative Translation Adjustment, US, CTA
- kurs zamknięcia → Closing Rate
- kurs średni → Average Rate
👉 czego unikać: base currency, reporting currency, currency conversion, FX differences
7. Equity i ruchy kapitałowe
- kapitał zakładowy → Share Capital
- kapitał zapasowy → Share Premium lub Additional Paid-in Capital, US, APIC
- kapitał rezerwowy → Reserves
- zyski zatrzymane → Retained Earnings, RE
- dywidenda → Dividend
- wykup akcji własnych → Share Buyback
👉 czego unikać: founding capital, reserve capital, provisions (jako tłumaczenie kapitału rezerwowego), accumulated profits, divident, stock repurchase
8. IAS 36 – utrata wartości
- utrata wartości → Impairment
- odpis z tytułu utraty wartości → Impairment Loss
- odwrócenie odpisu → Reversal of Impairment
- wartość odzyskiwalna → Recoverable Amount
- wartość użytkowa → Value in Use, VIU
- wartość godziwa pomniejszona o koszty zbycia → Fair Value Less Costs of Disposal, FVLCD
- ośrodek wypracowujący środki pieniężne → Cash-Generating Unit, CGU
- test na utratę wartości → Impairment Test
👉 czego unikać: depreciation, write-off, rollback, recoverable value, usage value, selling value, cash generating center, impairment check
9. IFRS 16 – leasing
- prawo do użytkowania, aktywo → Right-of-use Asset, ROU
- zobowiązanie leasingowe → Lease Liability
- opłaty leasingowe → Lease Payments
- krańcowa stopa procentowa leasingobiorcy → Incremental Borrowing Rate, IBR
- leasing krótkoterminowy → Short-term Lease
- leasing niskocenny → Low-value Asset Lease
👉 czego unikać: right to use asset, leasing provision, leasing fees, marginal rate, temporary lease, small-value lease
10. Controlling produkcji / rachunek kosztów wytworzenia
- koszty bezpośrednie → Direct Costs
- koszty pośrednie → Indirect Costs
- robocizna bezpośrednia → Direct Labour, UK lub Direct Labor, US, DL
- robocizna pośrednia → Indirect Labour lub Indirect Labor, IL
- materiały bezpośrednie → Direct Materials, DM
- koszty wydziałowe → Manufacturing Overheads, MOH
- koszty wytworzenia → Cost of Production
- koszt wytworzenia sprzedanych produktów → Cost of Goods Manufactured, jako etap pomostowy lub Cost of Goods Sold, COGM lub COGS
- struktura materiałowa, BOM → Bill of Materials, BOM
- normy materiałowe → Standard Material Usage
- normy czasowe → Standard Labour Time
- koszty niewykorzystanych mocy → Idle Capacity Costs lub Idle Plant Costs
- niewykorzystane moce produkcyjne → Idle Capacity
- przestój produkcyjny → Production Downtime
- odchylenie wydajności → Efficiency Variance
- odchylenie cenowe materiałów → Material Price Variance, MPV
- odchylenie zużycia materiałów → Material Usage Variance, MUV
👉 czego unikać: straight costs, secondary costs, direct workforce, indirect workforce, straight materials, department costs, production costs, jeśli chodzi konkretnie o koszt wytworzenia, cost of production sold, material bill, material norms, time norms, unused costs, free capacity, production break, performance deviation, material cost difference, material consumption deviation
Podsumowanie
Dobrze uporządkowany słownik pojęć controllingowych PL-EN przydaje się nie tylko w tłumaczeniu raportów. To realne wsparcie w codziennej pracy z centralą, audytorem, klientem, inwestorem i systemami finansowymi. Pomaga mówić tym samym językiem i unikać błędów, które na pierwszy rzut oka wyglądają niewinnie, ale w praktyce obniżają profesjonalizm komunikacji.
Jeśli pracujesz w finansach w środowisku międzynarodowym, warto mieć taki materiał pod ręką.
