Nowy międzynarodowy standard sprawozdawczości (MSSF/IFRS) zalegalizuje Plug Account. Branża finansowa mówi o wielkim „coming out” różnic niewyjaśnionych
Międzynarodowa Rada Standardów Rachunkowości (IASB) opublikowała projekt nowego standardu IFRS PA – Presentation of Plug Accounts, który po raz pierwszy w historii miałby dopuścić oficjalne raportowanie pozycji Plug Account w sprawozdaniach finansowych. Dokument trafił właśnie do publicznych konsultacji i – według źródeł zbliżonych do Rady – „jeśli nic spektakularnego się nie wydarzy”, może zostać uchwalony do końca przyszłego roku i zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2028 r.
Według IASB celem regulacji jest „przywrócenie przejrzystości elementów bilansu, które dotychczas były trudne do opisania słowami – a niekiedy także do wyjaśnienia”. Innymi słowy: standard ma umożliwić legalny „coming out” pozycji księgowych, które od dekad żyły w ukryciu, ukrywane w liniach takich jak „pozostałe pasywa” lub rozproszone w arkuszach Excela, skrzyżowaniach formuł i odważnych interpretacjach odpowiedzialnych osób.
Jak ujął to anonimowo jeden z dyrektorów odpowiedzialnych za raportowanie w grupie produkcyjno-handlowej:
„Nie mogę wyjaśnić różnic — i jest mi z tym dobrze. W końcu ktoś uznał, że to też jest wartość informacyjna.”
Dlaczego IFRS PA powstaje? Bo Plug Account istnieje. Wszędzie.
Jednym z elementów uzasadnienia IASB jest powszechność faktycznego korzystania z Plug Account. Oficjalnie nikt o nim nie mówi. Nieoficjalnie – wszyscy wiedzą, że jest.
W raporcie Global Financial Integrity Review 2025, przygotowanym przez firmę audytorską Rothberg & Linden International Assurance, czytamy:
„W ciągu ostatnich 10 lat przeprowadziliśmy ponad 700 badań sprawozdań finansowych. Nie znaleźliśmy ani jednej organizacji, która w praktyce nie stosowałaby Plug Account. Była jedna, która twierdziła, że nie stosuje… dopóki nie przeanalizowaliśmy formuł w skoroszytach konsolidacyjnych. Znalazł się tam skromny, ale decydujący ‘dopchnięty’ zapis na 500 000 PLN, bez którego bilans nie zamknąłby się prawidłowo. Z wyłączeniem tej pozycji sprawozdanie nie zgadzało się o 0,7% sumy aktywów.”
Audytorzy przyznają więc wprost: Plug Account nie jest patologią – jest narzędziem codziennym. Standaryzacja miałaby jedynie „zalegalizować stan faktyczny”.
Księgowi podzieleni: reforma potrzebna czy zaproszenie do kreatywności?
Środowisko księgowe i controllingowe jest w tej kwestii wyraźnie spolaryzowane.
Większość specjalistów widzi w IFRS PA akt nieuniknionej liberalizacji:
- „Nie udawajmy, że Plug Account nie istnieją” – komentują.
- „Jeśli można raportować wartości niematerialne na podstawie wieloetapowych modeli, to dlaczego nie raportować różnic, które i tak już są?”
Część środowiska pozostaje jednak sceptyczna. Podnoszone są obawy, że uregulowanie Plug Account stworzy wygodny wentyl bezpieczeństwa i że w perspektywie 5–10 lat może on stać się… największą pozycją bilansową wielu firm.
Jak podsumował jeden z dyrektorów finansowych biorący udział w konsultacjach IASB:
„Boję się, że za dekadę inwestorzy będą zaczynali analizę sprawozdania od pozycji Plug Account, bo będzie większa niż środki trwałe. A to może być sygnał, że poszliśmy o krok za daleko.”
